هنر این جوری عاشق بودن

همین چند روز پیش‌ها بود که در حال و هوای شب قدر، متنی دست‌به‌دست شد که از دعای جوشن کبیر برخاسته بود. می‌گفت: عبارتی‌ست در این دعا که خدا را به صفت کریم الصفح صدا می‌زند؛ «یا کٓریمٓ الصَّفْح».

یک بخشش داریم که بخشنده می‌بخشد ولی فراموش نمی‌کند، سابقه‌ی خطایت را یک گوشه‌ای از ذهنش ثبت‌کرده نگه می‌دارد؛ یک جور احتیاط لابد، یک مدل شرط عقل حتما، خوانش و مصداقی از «آدم عاقل از یک سوراخ دو بار گزیده نمی‌شود». نمی‌دانم. یک جور بخشش هم داریم که بخشنده جوری می‌بخشد که انگار تو هیچ خطایی نکرده‌ای، چیزی نبوده و اتفاقی نیافتاده که نیازی به بخشش و فراموشی باشد؛ این جور بخشیدن را در عربی می‌گویند «صفح». در شب قدر، در دعای جوشن کبیر خدا را این‌جوری می‌خوانند و دلبری می‌کنند.

چه کسی این‌جوری می‌بخشد؟ جوری که انگار هیچ خطایی نکردی تا نیازمند چشم‌پوشی و گذشت باشی؟ من می‌گویم هر که بیش‌تر عاشق باشد، اویی که بی‌چون‌وچراتر دوست داشته باشد. به چپ و راستت نگاه کن که کٓریمٓ الصَّفْح چه کسی هستی، چه کسی کٓریمٓ الصَّفْح توست. عشق را همان‌جا پیدا کن.

پ. ن: تمام افعال بخشش این متن را بخشایش بخوانید.

Better Called Love

این بشر، این مرد خیلی عجیبه.

آدم هر لحظه می‌تونه یاد یه تیکه از صورتش بیافته، بعد دست آخر فکرشو ببره سمت چشم‌هاش و اون نگاهش و حال غیر قابل توصیف ته‌نشین شده تو عمق چشماش که شده حرف و حال اینکریپت شده‌ی بین خودمون دو تا، که هیشکی جز خودمون دوتا نمی‌تونه دیکریپتش کنه... بعد هی دلش تنگ شه. هی دلش تنگ شه. هی دلش تنگ شه.

خیلی عجیبه این پسره.

۱۸ اردیبهشت

دلم می‌خواست این‌جا یه چیزایی بنویسم برات، حرفای مهم، حرفای خیلی حرف، از اونا که وقتی می‌گیمش صدای جفتمون از اینی که هست جدی‌تر می‌شه و نگاهامون نافذتر… یه جوری بنویسم که هیشکی نفهمه جز من و تو، آخرش هم بنویسم: من این حروف نوشتم چنان که غیر ندانست / تو هم ز روی کرامت چنان بخوان که تو دانی؛ بعد دیدم حرف دوست‌داشتن، حرف خاطرخواهی، فارغ از کثرت و تنوع کلام و زبان، همه‌جای دنیا قابل فهم و ترجمه و تفسیره.
‌

پ. ن: گاهی آدمی که خودش و کارش حرف‌های قشنگ تو کتاب‌ه، برای اسم یکی چند تا دونه حرف می‌شه.

۱۸ اردیبهشت مبارک منه.

هر سوی موج فتنه گرفته‌ست و زین میان
آسایشی که هست مرا در کنار توست

ــ هوشنگ ابتهاج

درباره‌ی ویدا ستوده و دهه‌ی ایده‌آل چهل

من یک خاله داشتم که قبل از مادر و دایی‌ام به دنیا آمد و فقط شش ماه عمر کرد و خودش را نشان خواهر و برادر بعد از خودش نداد. مامی ـ خدا بیامرز ـ تعریف می‌کرد روزی که پیمانه‌ی خاله ویدا تمام می‌شود، صبحش بابارضا قبل از رفتن به بازار بچه را بغل می‌کند و می‌بوسد و بی‌مقدمه به طفلک می‌گوید: «چرا این جوری نگاهم می‌کنی باباجان، انگار که خداحافظی آخرست» و عصر که به خانه برمی‌گردد بچه را قنداق‌پیچ می‌برد که دفن کند. مامی به این جای قصه که می‌رسید اشک‌هایش را پاک می‌کرد و با حسرتی که بعد از پنجاه سال هم کم نشده بود می‌گفت: «چشم زدند بچه‌ام را؛ چشم‌های درشت مشکی داشت، سفیدرو بود، خیلی خوشگل می‌خندید پدرسوخته!» و به پدرسوخته که می‌رسید یک جوری خوبی می‌خندید و اشک‌هایش کم‌رنگ می‌شد.
‌
بعدها، هربار که به تولدم فکر می‌کردم و بیشتر به اینکه اگر دست خودم بود می‌خواستم کی متولد بشوم، چیزی توی دلم می‌خواست خواهر زیبا باشم تا دخترش؛ حوالی دهه‌ی چهل به دنیا بیایم، بلوز و دامن لباس کوچه و خیابانم باشد، قبل از تعطیلی دانشگاه‌ها لیسانس ادبیات دانشگاه تهرانم را گرفته باشم، توی لاله‌زار دنبال صفحه و کاست اوریجینال خواننده‌ها بگردم و برایشان پول خرج کنم، قایمکی از ترس بابا عاشق گوگوش و داریوش باشم و هزاربار توی تخیل برنامه بچینم که یکی از اجراهایشان را از نزدیک ببینم و در واقعیت هرگز نشود، و دست آخر بچه‌های زیبا دخترخاله و پسرخاله‌ی واقعی داشته باشند.
‌
•
اصلا نمی‌دانم چرا فکر کردم دختر توی این عکس می‌توانست «ویدا ستوده، متولد ۱۳۳۸» باشد.

- چه قدر دوستش داری؟

+ اون‌قدری که خار به چشمم بره، به پاش نه.

Based on a true story...

زن، با صدایی که دیگر می‌خواست آشفته نباشد گفت: «... نه این‌که با کلام شاعرانه بخواهم دلبری کنم، نه؛ اما هر وقت ـ وسط این کثافت که از در و دیوار می‌بارد، وسط این‌جایی که هیچ چیزش خوب نیست ـ به تو که فکر می‌کنم ته دلم روشن می‌شود، پشتم گرم می‌شود.» مرد، همان‌طور که به سکوت ادامه می‌داد دستش را زیر گردن زن کمی جابه‌جا کرد و با انگشتان دست دیگرش زلف‌های پریشانش را از روی پیشانی گرد و بلند زن را به پشت گوش‌های کوچکش هدایت کرد و با صلابتی که در آرامش غرق شده بود زمزمه کرد «آرام بگیر. جای تو امن‌ترین جای دنیاست؛ همین‌جا، بین دو بازوی من.»

چیزهای کوچک (۳)

هنوز «اولین» دوتایی داشته‌باشید، حواس‌تان به اتفاق‌افتادنش باشد و برایش ذوق کنید.

قصه‌ی یک ماهی که داشت سر می‌خورد

حالم حال آن مادری‌ست که لحظه‌ای غفلت کرده، چشم از بچه‌اش برداشته و بچه گرفتار حادثه شده؛ حالا نمی‌داند برای کدام دردش گریه کند... برای غفلتی که کرده و می‌توانست به قیمت زندگی تمام شود؟ برای بچه‌ی آسیب‌دیده‌ای که گوشه‌ای افتاده و نیاز به مراقبت دارد؟ برای درد و عذابی که لحظه‌ای رهایش نمی‌کند، یا نه، خدا را شاکر باشد که بلا گذشت و به شکرانه‌ی این نعمتی که هنوز در کف دارد لبخند بزند... .

شاید ربطش را شما نفهمید، ولی من می‌خواهم بگویم که زندگی لحظه است. همین آه و دم است. همین خنده‌های حالاست که می‌شود اشک بی‌پایان لحظه‌ای بعد باشد. این تلخی عجیب را هم این گوشه یادداشت کردم نه برای اینکه آینه‌ی دق بماند، برای اینکه هروقت خواندمش قصه‌ی پشت این نوشته را در ذهنم بگذرانم و بدانم «زندگی شبیه‌ترین چیز است به ماهی زنده؛ درست آن لحظه که فکر می‌کنی محکم گرفتی‌اش، از میان دست‌هایت سر می‌خورد و خودش را می‌رهاند.» سخت نگیر شمس، گیر نده رعنا. 

کولی کوچه‌های بر باد رفته

آدم‌ها ـ آن خیلی خوش‌حافظه‌هایشان البته ـ وقتی بزرگ می‌شوند از یک جایی به بعد، به جبرِ خاطرات آزاردهنده که خب طبعا مثل خوره روح‌شان را در انزوا ـ و حتا در جمع می‌خورد ـ به‌اختیار تصمیم می‌گیرند خاطرات را دست‌چین کنند. تصمیم می‌گیرند با روح و روان‌شان محترمانه‌تر رفتار کنند و هر آشغال و بنجل به‌دردنخوری را نزنند زیر بغل‌شان مثل کولی‌ها دوره بیافتند توی کوچه‌خیابان‌های گذشته و خودشان را با تیزی ناخن بتراشند آن‌قدر که از ریش‌ریش جای زخم خودشان بمیرند.

اصلا آدمی‌زادی که بلد نباشد خاطره‌های آزاردهنده را با خودش نگه ندارد، یک جایی از بلوغ‌ش لنگ می‌زند به نظرم. گذشته اگر به‌درد می‌خورد، نمی‌گذشت، توی همین امروز آن‌قدر کش می‌آمد و بالغ می‌شد تا بالاخره به فردا برسد.

[November 6, 2013 at 12:32 AM]

چیزهای کوچک (۲)

سوختن پوست از هُرم نفس‌هایش